RAWA MAZOWIECKA

Zamek książąt mazowieckich w Rawie Mazowieckiej był swego czasu jedną z największych warowni na terenie Księstwa Mazowieckiego. Na przestrzeni stuleci sukcesywnie niszczony przez człowieka i siły natury nie przypomina dzisiaj potężnej budowli obronnej, choć odsłonięty zarys zamkowych fundamentów daje wyobrażenie o wielkości tej budowli. W latach 50 XX wieku zrekonstruowano zamkową wieżę, w której obecnie prezentowana jest wystawa przedstawiającą historię zamku.

Od stony zamkowego dziedzińca oglądać można pozostałości dawnej zabudowy oraz zachowany w całkiem niezłym stanie obwodowy mur ceglany.

W zamkowej wieży zorganizowano ekspozycję pt. „Dzieje Zamku Książąt Mazowieckich w Rawie Mazowieckiej na tle historii miasta i regionu”.

W XVI wieku w potężnej zamkowej baszcie mieścił się loch. Pamiątką po więźniach osadzonych na zamku są wykonane przez nich napisy, które znajdują się na ścianach baszty.

Wykusz w ścianie baszty był swego czasu rycerskim szaletem. W czasach PRL chciano doprowadzić do niego instalację wodno-kanalizacyjną, jednak szczęśliwie pomysł ten nie doczekał się realizacji.

Historia zamku

Powstanie warowni

Zamek Książąt Mazowieckich zbudowano w II połowie XIV wieku, najprawdopodobniej z inicjatywy księcia Siemowita III. Budowlę wzniesioną na planie prostokąta o wymiarach 64x66 metrów otaczała głęboka fosa. Zapoczątkowane przez Siemowita III prace budowlane dokończył jego syn książę Siemowit IV.

W południowo-zachodnim narożniku postawiono ośmioboczną basztę. Od strony północnej zlokalizowany był pałac książęcy pełniący funkcję mieszkalno-reprezentacyjną. Drugi budynek, dużo mniejszy, znajdował się w narożniku południowo-wschodnim. Do zamku można było wjechać od strony południowej, przez tzw. wieżę bramną, do której prowadził zwodzony most. We wnętrzu warowni, na rozległym dziedzińcu znajdowały się liczne zabudowania.

Pożar i odbudowa

W 1507 roku pożar zniszczył znaczną część zamku. W wyniku rozpoczętej po dwóch latach odbudowy podwyższono basztę zamkową i zamkowe mury, całość ufortyfikowano na wypadek ataku artyleryjskiego. Zamek stał się jedną z najsilniejszych budowli warownych na Mazowszu.

Nowa funkcja zamku

W roku 1569 podziemia wielkiej baszty zaczęto wykorzystywać do przechowywania skarbu kwarcianego, przeznaczanego na utrzymanie zaciężnych oddziałów polskich broniących granic Rzeczpospolitej. Ośmioboczną basztę zamieniono na loch, w którego murach więzieni byli między innymi Karol Gyllenhielm – syn króla Szwecji Karola IX, Wawrzyniec Gradowski - alchemik podejrzewany o otrucie króla polski Stefana Batorego.

Potop szwedzki

W XVII wieku podczas najazdu Szwedów zamek został splądrowany i częściowo wysadzony w powietrze.

Smutne losy budowli

W 1793 roku Rawa Mazowiecka znalazła się w granicach Królestwa Prus. Zaborca rozpoczął rozbiórkę zamku, cegły z zamku przeznaczono na budowę lazaretu i domu komendanta pruskiego. Dewastację przerwano w roku 1820, wraz z włączeniem Rawy Mazowieckiej w granice Królestwa Polskiego. Z zabudowań zamkowych pozostała jedynie ośmioboczna baszta. Jednak i ona została poważnie uszkodzona przez pożar wywołany uderzeniem pioruna w roku 1859.

Odbudowa zamku

Na rekonstrukcję zamek musiał czekać niemal 100 lat. W 1954 roku średniowieczną budowlę poddano pracom konserwatorskim. Odbudowano wysoką basztę, zrekonstruowano część murów i odsłonięto fundamenty budowli.

Zamek dzisiaj

Współcześnie w ośmiobocznej baszcie zamkowej znajduje się wystawa poświęcona historii zamku i ziemi rawskiej. Zwiedzający mogą wejść także na drewniany ganek, ciągnący się wzdłuż fragmentów muru. Opiekunem obiektu jest Muzeum Ziemi Rawskiej.

Ciekawostki

Legenda o Białej Damie

Rawska Biała Dama jest duchem żony Siemowita III Anny, nazywanej także Ludmiłą. Według legendy Siemowit, prawdopodobnie w wyniku dworskich intryg, podejrzewał ciężarną żonę o cudzołóstwo. Według księcia urodzony przez kobietę chłopiec był owocem zdrady.

Niewierną kobietę powieszono, zaś nowo narodzone dziecko, któremu nadano imię Henryk, Siemowit rozkazał oddać mieszkającej pod Rawą kobiecie.

Na wieść o losie małego Henryka, jego przyrodnia siostra - Małgorzata poleciła porwać dziecko i zajęła się jego wychowaniem. Gdy chłopiec dorósł Małgorzata wysłała go na dwór ojca. Siemowit widząc jak bardzo Henryk jest do niego podobny usynowił go.

Historia Siemowita i jego małżonki została opisana przez kronikarza Janka z Czarnkowa.

Po ponad 100 latach legenda ta zainspirowała William Shakespeare do napisania utworu pt. „Opowieść zimowa”.

Całkiem subiektywnie

Dzięki doskonałemu położeniu w sąsiedztwie krajowej trasy S8 podróż do Rawy Mazowieckiej jest wygodna i stosunkowo szybka. Z zamku, który przed wiekami był jedną z najlepiej ufortyfikowanych warowni pozostała około 18 metrowa baszta i fragmenty zamkowych murów. Może i jest to niewiele, ale jednak warto tutaj przyjechać. Dla miłośników historii Mazowsza i gotyckich zamków, oraz amatorów opowieści o duchach z pewnością będzie to ciekawa wycieczka.

Informacje praktyczne

» Zamek Książąt Mazowieckich w Rawie Mazowieckiej- ul. Zamkowej 3, 96-200 Rawa Mazowiecka/obok stadionu Klubu Sportowego Mazovia

» https://www.muzeumrawa.p

» Basztę zamkową można zwiedzać w okresie letnim od czerwca do września:

soboty i niedziele: 11:00 – 15:00.

W pozostał dni zwiedzanie dla grup zorganizowanych, po wcześniejszym kontakcie z gospodarzem obiektu Muzeum Ziemi Rawskiej

» Parking bezpłatny

Zamek Książąt Mazowieckich